به تمایل زانوها به سمت داخل به هنگام ایستادن و فاصله گرفتن مچ پاها از یکدیگر بیش از حد طبیعی، ناهنجاری زانوی ضربدری میگویند. زانوی ضربدری یا ژنووالگوم در کودکان، بیشتر دیده میشود. البته این عارضه در اکثر آنها تا هفت سالگی، بدون درمان خاصی، اصلاح میگردد. با این حال طبق آمار ارائه شده، حدود یک درصد از کودکان مبتلا، این مشکل را تا سنین بالاتر به همراه خود خواهند داشت. ما در این مقاله خواهیم گفت عوارض زانوی ضربدری چیست؟ پس با ما همراه شوید.
عارضهی زانوی ضربدری در بزرگسالان نیز میتواند به دلیل بیماری، شکستگی شدید، یا مواردی اعم از چاقی و غیره بروز کند. اکنون این سوال مطرح است که این ناهنجاری، چه عوارضی برای افراد مبتلا، در پی خواهد داشت؟
[sc name=”didar”][/sc]
عوارض زانوی ضربدری یا زانوی ایکس چیست؟
همهی متخصصان روی این موضوع اتفاق نظر دارند که زانو عضوی حساس است. و با هر گونه تغییر و مشکل ساختاری، تعادل، عملکرد و کیفیت زندگی فرد، به راحتی دستخوش تغییر قرار میگیرد. عارضهی زانوی ضربدری نیز، از جمله مشکلاتی است که زانوها را درگیر مینماید.
در یک فرد با فرم پاهای طبیعی، از مچ پا تا لگن در هنگام ایستادن، در یک راستا قرار میگیرند. اما در مبتلایان به زانوی ضربدری، زانوها از این تراز منحرف شده و سمت داخل تمایل پیدا میکنند. این تغییر، نه تنها ظاهر فرد را تحت تاثیر قرار داده، بلکه با فشار بر تاندونها، منجر به دردهای جسمانی دیگری نیز خواهد شد. افراد دچار به زانوی ضربدری، به دلیل انحراف زانوها به داخل، فشار بیشتری را به لبههای داخلی پا منتقل میکنند. حتی در کفشهای این افراد نیز، لبه های داخلی کفش، دچار ساییدگی بیشتری خواهند شد. در نتیجهی انتقال وزن و فشار نابرابر در پاها، مشکلاتی از قبیل کف پای صاف، درد و حتی در رفتگی کشکک زانو در افراد، دیده می شود. لازم به ذکر است که در صورت عدم درمان، این عارضه میتواند منجر به بیماریهای مزمن دیگری، مانند آرتروز گردد.
در مجموع برای عوارض ناشی از پای ضربدری، میتوان موارد زیر را عنوان نمود :
• ظاهر ناخوشایند در پاها
• تغییر الگوی راه رفتن و لنگیدن
• کوتاهی قد
• تغییر مرکز ثقل بدن به دلیل عدم تراز بودن و تقسیم فشار نابرابر در پاها
• خشکی و عدم انعطاف در مفاصل
• با بر هم خوردن وضعیت طبیعی زانوها، زمینهی بروز آسیب در مفاصل، مخصوصا ساییدگیِ مفصل زانوها، افزایش مییابد.
• در رفتگی مکرر کشکک زانو به سمت خارج : در رفتن کشکک در زنانی با لگن پهن، که به زانوی ضربدری دچار هستند، بیشتر دیده میشود.
• خستگی زودرس و ناتوانی در پیادهرویهای طولانی و در موارد بسیار پیشرفته، ناتوانی در راه رفتن
• عوارض ثانویه در پاها مانند کف پای صاف و تغییر شکل در انگشتان پا
• ابتلا به آرتروز زودرس زانو به دلیل فشارهای مضاعف بر مفاصل
• کوتاهی تاندون آشیل
• درد در ناحیهی داخلی زانوها به دلیل وجود کشیدگی در بافت نرم
• درد در ناحیهی خارجی زانوها، به علت نزدیک شدن غیر طبیعیِ استخوانهای درشت نی و ران و فشرده شدن آنها به یکدیگر
• درد در قوزک پا و رانها به دلیل تحت فشار بودن رباطها
• زانو درد و تورم مفاصل
• عدم انجام برخی از فعالیتهای ورزشی
• ساییدگی لبههای داخلی کفش
درمان زانوی ضربدری
انتخاب نوع درمان و طول پروسهی درمانی در عارضهی زانوی ضربدری، بسیار وابسته به شدت و علت بیماری و سن بیمار میباشد. همچنین متخصص میتواند با توجه به سابقهی فرد مانند داشتن بیماری زمینه ای، سوء تغذیه و یا زمینهی ژنتیکی، روشهای درمانی متفاوتی برای بیمار تجویز کند. با این حال درمانهای معمول به شرح زیر است :
– دارو درمانی و تجویز مکملها
– کاهش وزن بیمار
– تجویز زانوبند، کفش و کفی طبی
– ورزش منظم (حرکات اصلاحی) و فیزیوتراپی
– در موارد شدید، جراحی
سخن آخر
زانوی ضربدری در کودکان حداکثر تا سن ۷ سالگی، خود به خود بهبود مییابد. در صورتی که این ناهنجاری تا بعد از سن ۷ سالگی باقی بماند، باید به متخصص مراجعه و درمان را آغاز کرد. در بزرگسالان نیز، برای جلوگیری از عوارض و مشکلات دیگر، بهتر است سریعا به درمان اقدام نمود. البته این نکته لازم به ذکر است که بزرگسالان در روند درمان خود، باید صبر بیشتری نسبت به کودکان داشته باشند. به طور کلی روند درمانِ عارضهها و تغییر شکلهای استخوانی، در کودکان سریعتر به ثمر مینشیند. زیرا که استخوانهای کودکان انعطاف پذیری بیشتری دارند و هنوز رشد خود را کامل نکردهاند.
اگر کسی هنگام ایستادن با پاهای جفت، فاصلهی بین مچ پاهایش بیشتر حد معمول باشد و زانوها به هم فشرده شوند، به عارضهی زانوی ضربدری یا ژنووالگوم مبتلا میباشد. این ناهنجاری در کودکان شیوع بیشتری دارد. در واقع میتوان گفت پای ضربدری در اکثر کودکان، مرحلهای از رشد و شکل گیری استخوانها میباشد. بدین صورت که در ابتدای تولد تا دو سالگی فرم پاها پرانتزی است. سپس تا سن ۴ سالگی حالت ضربدری پیدا میکند و بعد از سن ۶ سالگی پاها صاف خواهند شد. در صورتی که پاهای کودک تا حداکثر ۷ سالگی بهبود پیدا نکرد، بهتر است با مراجعه به متخصص درمان کودک خود را آغاز کنید. در این مطلب درباره درمان زانوی ضربدری کودک توضیح خواهیم داد.
هر چه پروسهی درمان، در سنین پایینتری شروع شود، بهبود عارضه و ثمربخشی درمان، سریعتر دیده میشود. زیرا که کودکان دارای استخوانهایی انعطاف پذیر میباشند و رشد آنها هنوز کامل نشده است.
فرم ویزیت آنلاین و رایگان
اگر تا به امروز از ویزیت آنلاین و رایگان استفاده نکرده اید با تکمیل کردن فرم ذیل منتظر تماس همکاران جهت تعیین نوبت برای ویزیت باشید.
روشهای درمان زانوی ضربدری کودک
با توجه به سن بیمار، شدت و علت ایجاد عارضهی زانوی ضربدری، روشهای مختلفی برای درمان وجود دارد :
• روشهای غیر جراحی
– دارو درمانی و تجویز مکمل غذایی
– کاهش وزن
– زانوبند یا بریس
– کفش و کفی طبی
– ورزش و حرکات اصلاحی
– فیزیوتراپی
• انواع جراحی
– جراحی استئوتومی
– جراحی رشد هدایت شده
تجویز مکمل و دارو درمانی
در برخی از کودکان به دلیل سوء تغذیه و کمبود کلسیم و ویتامین دی، زانوی ضربدری شدت مییابد. در نتیجه پزشک با تجویز دارو و مکملهای مناسب این مشکل را کنترل کرده و پروسهی مناسب را برای درمان آغاز میکند. در بزرگسالان نیز، کمبود این منابع و مواد معدنی دیگر، میتواند باعث بیماریهایی مانند استئومالاسی شود و فرم طبیعی پاها را به حالت ضربدری تغییر دهد.
کاهش وزن
اضافه وزن با فشار مضاعفی که بر پاها و زانو وارد میکند، میتواند عارضه زانوی ضربدری را ایجاد کرده و یا به آن شدت دهد. به همین علت متخصص مربوطه، با تجویز برنامهای اصولی، بیمار را وادار به کاهش وزن میکند.
زانوبند یا بریس برای درمان زانوی ضربدری کودک
ابزارهایی مانند بریس، زانوبند و اسپلینتها، میتوانند به اصلاح و هم ترازی زانوها، به خصوص در کودکان، کمک شایانی کنند. در مجموع استفاده از این ابزار برای افرادی که سابقهی ژنتیکی دارند و هنوز رباطهایشان انعطاف پذیر هستند، بسیار موثر واقع میگردد. قابل ذکر است که اصولا توصیه میشود، هنگام شب از این ابزار استفاده شود.
کفش و کفی طبی برای زانوی ضربدری
کفش و کفی طبی در عارضهی زانوی ضربدری به دلایل مختلفی توصیه میشود. برای مثال اگر به علت ابتلا به این عارضه، طول پاها نابرابر است، میتوان با کفش طبی یا قرار دادن یک پاشنه یا کفی طبی در کفش، تعادل و راه رفتن بیمار را تنظیم کرد و دردهای کمر و پا را کاهش داد.
همچنین کفی طبی با جابجایی فشار وزن و کاهش فشار وارد شده بر زانوها، میتواند به طور غیر مستقیم به اصلاح و هم ترازی پا کمک کند و از پیشرفت بیماری نیز، جلوگیری به عمل آورد.
ورزش و حرکات اصلاحیِ زانوی ضربدری
زانوی ضربدریِ خفیف را میتوان با ورزش و حرکات اصلاحی درمان نمود. ورزش در موارد شدید نیز، میتواند نقش مهمی در کاهش درد و عوارض ناشی از زانوی ضربدری ایفا کند.
پزشک متخصص با توجه به شرایط جسمانی، سن و نوع عارضه، همچنین با ارزیابی عضلات و راه رفتن بیمار، تمرینات تقویتی و کششی مختلفی را تجویز خواهد کرد. در مجموع حرکات اصلاحی و کششی، با افزایش انعطاف، خشکی مفاصل را از بین برده و در روند درمان تاثیر به سزایی میگذارد.
فیزیوتراپی زانوی ضربدری
فیزیوتراپیِ زانوی ضربدری باید تحت نظر پزشک و توسط متخصص انجام گیرد. متخصص با توجه به سن و وضعیت بیمار، برنامههای فیزیوتراپی را طراحی میکند. هدف اکثر این تمرینات، تقویت عضلات همسترینگ، و عضلات اطراف ران و لگن میباشد. بدیهی است که با تقویت عضلات ضعیف شده در پاهای بیمار، مسیر درمان او هموارتر خواهد شد.
جراحی استئوتومی
روشهای جراحی برای موارد بسیار شدید، بزرگسالان و افرادی که به روشهای غیر جراحی پاسخ ندادهاند، تجویز میگردد. روند جراحی استئوتومی به این صورت است که استخوانها بریده شده و به صورت صحیح کنار یکدیگر قرار داده میشوند. این جراحی به توزیع اصولی وزن بر روی زانوها، جلوگیری و کاهش تورم و درد مفاصل و تراز شدن پاها کمک مینماید.
جراحی رشد هدایت شده
این جراحی برای کودکانی که هنوز روند رشد خود را کامل نکردهاند، استفاده میشود. این جراحی با کاهش سرعت و کند کردن رشد استخوانِ اطراف زانوها، منجر به درمان و تراز شدن پاها خواهد شد.
عارضه زانوی ضربدری یا ژنووالگوم، به وضعیتی اطلاق میشود که زانوها به سمت داخل تمایل داشته باشند و هنگام ایستادن با پاهای جفت، مچ پاها در فاصلهای بیشتر از حد معمول با یکدیگر قرار بگیرند. این عارضه در کودکان بیشتر قابل مشاهده است، البته زانوی ضربدری با رشد کودک، به مرور بهبود یافته و رفع میشود. در صورتی که حداکثر تا سن هفت سالگی این عارضه بهبود پیدا نکند، بهتر است به متخصص مراجعه و درمان آغاز شود. تاخیر در تشخیص و عدم درمان ناهنجاری زانوی ضربدری، میتواند عوارض بسیاری در پی داشته باشد. ما در این مقاله به بررسی علائم زانوی ضربدری چیست؟ میپردازیم.
علائم زانوی ضربدری چیست؟
همان گونه که اشاره شد، در افراد مبتلا به عارضهی زانوی ضربدری، در حالت ایستاده با پاهای جفت، فاصلهی بسیاری بین قوزکهای پا وجود دارد. این فاصله به هنگام ایستادن، باعث تغییر حالت ظاهری پاها میگردد. به بیان سادهتر، در افرادی با پاهای طبیعی، مچ، ساق، زانو، ران و لگن به هنگام ایستادن، در یک راستا قرار میگیرند. بدین معنی که اگر مچ پا را با خطی فرضی به لگن وصل کنید، آن خط از وسط زانوها عبور میکند. اما در افراد مبتلا به پای ضربدری، زانوها به سمت داخل متمایل هستند و آن خط فرضی از قسمت خارجی زانوها عبور خواهد کرد. در این حالت پاهای فرد شبیه به ایکس یا ضربدر میگردد. در نتیجه میتوان گفت آشکارترین نشانه و علامت این عارضه، وضعیت ظاهری پاها میباشد.
فرم ویزیت آنلاین و رایگان
اگر تا به امروز از ویزیت آنلاین و رایگان استفاده نکرده اید با تکمیل کردن فرم ذیل منتظر تماس همکاران جهت تعیین نوبت برای ویزیت باشید.
البته به غیر از توجه به شواهد ظاهری و عوارض ایجاد شده در فرد، متخصص با معاینهی بیمار شدت عارضه را نیز، تعیین مینماید. هنگام مراجعه به متخصص، بیمار به پشت و روی کمر دراز میکشد و پاهایش را کنار هم قرار میدهد. سپس متخصص با اندازهگیری فاصلهی بین قوزکهای پا، شدت و میزان تغییر حالت پاها را مشخص میکند.
در مجموع میتوان گفت زانوی ضربدری، بر حسب فاصلهی بین قوزکها، به انواع زیر تقسیم میگردد :
• نوع اول و خفیف : میزان فاصلهی دو قوزک از هم حدود ۲/۵ سانتی متر میباشد.
• نوع دوم : میزان فاصلهی دو قوزک از هم ۵ سانتی متر میباشد.
• نوع سوم : میزان فاصلهی دو قوزک از هم بین ۵ تا ۷/۵ سانتی متر میباشد.
• نوع چهارم و شدید : میزان فاصلهی دو قوزک از هم بیشتر از ۷/۵ سانتی متر میباشد.
یکی دیگر از علائم و راههای تشخیص این عارضه، توجه به عوارض ناشی از ناهنجاری زانوی ایکس یا زانوی ضربدری است. برای مثال این افراد، به علت انحراف زانوها، هنگام ایستادن و راه رفتن، وزن و فشار بیشتری را به لبههای داخلی پا منتقل میکنند. در نتیجه کفشهای این افراد در قسمت داخلی، ساییدگی بیشتری خواهد داشت.
عوارض شایع در زانوی ضربدری
• در افراد مبتلا به پای ضربدری، زانوها موقع راه رفتن یا دویدن به یکدیگر برخورد میکنند. در نتیجه فعالیت و پیادهروی فرد، دچار مشکل میگردد.
• در رفتگی کشککها
• کوتاهی قد
• درد شدید در پشت ساق، زانو و ران
• تغییر الگوی راه رفتن و در مواردی لنگیدن
• آرتروز زودرس و التهاب و خشکی مفاصل
• ناتوانی در انجام برخی فعالیتهای ورزشی
• عوارض ثانویه مانند کف پای صاف و تغییر شکل در انگشتان پا
• ظاهر و فرم ناخوشایند پاها
• ساییدگی لبههای داخلی کفش
عارضهی زانوی ضربدری در چه سنی بیشتر شیوع دارد؟
عارضهی زانوی ضربدری در کودکان خردسال شیوع بیشتری دارد و بسیار دیده میشود، که البته جای نگرانی نیست. زیرا که این مشکل تقریبا تا سن ۷ سالگی خود به خود اصلاح خواهد شد. اما لازم به ذکر است که در برخی از این کودکان (حدود یک درصد)، این ناهنجاری بهبود نیافته و تا سنین نوجوانی و جوانی به همراه فرد خواهد بود.
زانوی ضربدری ممکن است در بزرگسالان نیز، به دلایل مختلفی اعم از چاقی، شکستگی شدید، بیماریهای مفاصل، آرتروز و غیره، بروز کند.
این عارضه به چه علت بروز میکند؟
• راه افتادن زودرس کودکان
• قنداق کردن نوزاد
• آسیب و شکستگی در مفاصل
• بروز عفونت در زانوها و مفاصل
• کمبود کلسیم و ویتامین دی (سوء تغذیه)
• کوتاهی یا پارگی رباطهای جانبیِ زانو
• آرتروز زانو ( این مورد هم میتواند دلیلی برای بروز عارضهی زانوی ضربدری باشد؛ و هم میتواند به عنوان عوارض ناشی از این عارضه، ایجاد شود.)
• راشیتیسم و استئومالاسی
• چاقی و اضافه وزن
• لگن عریض در برخی از زنان
• ضعف و کوتاهی عضلهی دو سر ران یا همسترینگ
• نشستن W شکل یا قورباغهای
• زمینهی ارثی و ژنتیک
به عنوان سخن آخر لازم به ذکر است که اگر زانوی ضربدری در کودکان حداکثر تا سن ۷ سالگی، بهبود پیدا نکرد، بهتر است به متخصص مراجعه شود و درمان، آغاز گردد. در بزرگسالان نیز، برای جلوگیری از عوارض و شدت یافتن بیماری، باید سریعا به درمان اقدام نمود.
علت زانوی ضربدری
زانوی ضربدری (همچنین به نام «ناهنجاری زانوی ضربدری»، «ژنو والگوم» نیز شناخته میشود) یک نا راستایی در اطراف زانو است که میتواند افراد در هر سنی را تحت تاثیر قرار دهد. با گذشت زمان، عدم تعادل نیرویی که بر روی زانو وارد می شود، میتواند باعث درد، آسیب مفاصل و شروع زودرس آرتریت زانو شود. اصلاح تغییر شکل باعث بهبود مکانیک زانو و توانایی راه رفتن، کاهش درد و جلوگیری از پیشرفت سریع آسیب به زانو می شود.
زانوی ضربدری چیست؟
زانوی ضربدری وضعیتی است که در آن زانوها به سمت داخل خم می شوند و به یکدیگر برخورد می کنند یا «ضربه می زنند»، حتی زمانی که فرد با قوزک از هم باز شده ایستاده است. این موضوع، نیروی بیش از حدی در قسمت بیرونی زانو وارد می کند که می تواند در طول زمان باعث درد و آسیب شود.
زانوی ضربدری معمولاً دو طرفه است (هر دو پا را درگیر می کند) اما در برخی موارد، ممکن است فقط یک زانو را درگیر کند.
آیا زانوی ضربدری طبیعی است؟
زانوهای ضربدری به طور موقت بخشی از مرحله رشد استاندارد برای اکثر کودکان است و معمولاً با رشد کودک خود به خود اصلاح می شود. زانوهای ضربدری که بیش از شش سالگی باقی میمانند، ممکن است شدید باشند. این سندروم میتواند یک پا را بهطور قابلتوجهی بیشتر از پای دیگر تحت تأثیر قرار میدهند.
اکثر کودکان در حین رشد، تغییرات طبیعی در زاوایای پاها و زانوهای خود تجربه می کنند. کودکان معمولاً تا زمانی که در حدود 12 تا 18 ماهگی شروع به راه رفتن کنند، دارای پاهای پرانتزی هستند. در حدود دو تا سه سالگی، پاهای آنها معمولاً شروع به انحراف به سمت داخل میکند و باعث میشود که زانوی ضربدری پیدا کنند. در طول مراحل رشد طبیعی، پاهای کودک در سن هفت تا هشت سالگی صاف می شود.
زانوهای ضربدری که خارج از این الگوهای رشد طبیعی باقی میمانند، ممکن است در اثر بیماری، عفونت یا سایر شرایط ایجاد شوند. اگر زاویه پاها از لگن تا مچ، خارج از الگوهای طبیعی باشد و به مرور زمان بدتر شود یا فقط در یک طرف بدن وجود داشته باشد، این نشان میدهد که فرد دارای شکل جدیتری از زانوهای ضربدری است و ارزیابی بیشتر توسط متخصص ارتوپدی ممکن است لازم باشد. ممکن است برای درمان این عارضه به جراحی نیاز باشد.
دلیل زانوی ضربدری چیست؟
زانوی ضربدری می تواند ناشی از یک بیماری مادرزادی یا رشدی باشد یا پس از عفونت یا آسیب ضربه ای به زانو ایجاد شود. علل رایج زانوی ضربدری عبارتند از:
بیماری های متابولیکی
نارسایی کلیه
ضربه جسمی (آسیب)
آرتریت، به ویژه در زانو
عفونت استخوان (استئومیلیت)
راشیتیسم (بیماری استخوان ناشی از کمبود ویتامین D)
شرایط مادرزادی (ارثی)
آسیب به صفحات رشد
تومورهای خوش خیم استخوان
شکستگی هایی که با تغییر شکل بهبود می یابند
اضافه وزن یا چاقی نیز می تواند فشار بیشتری بر روی زانوها وارد کند و به تشدید زانوی ضربدری کمک کند.
علائم زانوی ضربدری چیست؟
بارزترین علامت زانوی ضربدری جدا شدن مچ پاهای فرد زمانی است که زانوهای او در کنار هم قرار می گیرند. علائم دیگر، از جمله درد، اغلب در اثر راه رفتن (نحوه راه رفتن) نادرست است که توسط افراد دارای زانوی ضربدری اتخاذ می شود. این علائم ممکن است شامل موارد زیر باشد:
درد زانو یا لگن
درد پا یا مچ پا
عدم تماس پاها با یک دیگر در هنگام ایستادن با زانوهای کنار هم
مفاصل سفت یا دردناک
لنگی در هنگام راه رفتن
کاهش دامنه حرکتی در لگن
مشکل در راه رفتن یا دویدن
بی ثباتی زانو
آرتریت پیشرونده زانو در بزرگسالان
همچنین بیماران یا والدین ممکن است از نظز زیبایی ظاهری نیز دچار نارضایتی باشند.
همچنین ممکن است فرد علائم دیگری از یک بیماری زمینهای که باعث سندرم زانوی ضربدری میشود، داشته باشد. در تمام گروههای سنی که زانوی ضربدری دارند، یک یا هر دو زانو بهطور غیرطبیعی دچار اضافه بار است. این نیروی بیش از حد می تواند منجر به درد، تغییر شکل بیشتر استخوان، بی ثباتی زانو و انحطاط پیشرونده مفصل زانو شود. علی الخصوص، بیماران بزرگسالی که برای سالها دچار زانوی ضربدری بودهاند، اغلب در قسمت خارجی (بخش جانبی) زانو دارای فشار اضافه هستند و رباط جانبی داخلی (MCL) اغلب آن ها دچار کشیدگی شده است. این نیروها می توانند باعث درد، بی ثباتی زانو (از جمله ناپایداری پیچیده کشکک رانی) و آرتریت زانو شوند.
زانوی ضربدری چگونه تشخیص داده می شود؟
یک متخصص ارتوپدی سابقه پزشکی و خانوادگی بیمار، هر گونه شرایطی که از قبل وجود داشته و سلامت فعلی مراجعه کننده را بررسی می کند. آنها همچنین معاینه فیزیکی پاها و تست راه رفتن را نیز انجام خواهند داد. تصاویر اشعه ایکس یا EOS در حالت ایستاده به تأیید تشخیص کمک می کند. این تصاویر رادیولوژیکی از باسن به پایین و تا مچ پا را نشان می دهند و به پزشک کمک می کند محل دقیق و محور مکانیکی تغییر شکل را پیدا کند.
زانوی ضربدری چگونه درمان می شود؟
در موارد خفیف زانوی ضربدری در کودکان یا نوجوانان، ممکن است محل زانوها تغییر پیدا کند و به حالت عادی برگردد. اما هنگامی که بیمار در زمان تشخیص، بالغ باشد، استئوتومی یا برش استخوان زانو برای جلوگیری از پیشرفت عرضه انجام می شود.
اگر زانوی ضربدری ناشی از یک بیماری یا عفونت زمینه ای باشد، قبل از شروع هر گونه اصلاح ارتوپدی، این وضعیت باید برطرف شود. درمان موارد خفیف زانوی ضربدری در کودکان یا نوجوانان ممکن است شامل بریس هایی باشد که به رشد استخوان ها در موقعیت صحیح کمک می کند.
اگر اصلاح تدریجی رخ ندهد، ممکن است جراحی توصیه شود. در کودک در حال رشد، ممکن است جراحی با حداقل برش، برای رشد تدریجی و هدایت شده به صورت صاف استفاده شود.
اصلاح زانوی ضربدری بدون جراحی
هنگامی که صحبت از درمان زانو بدون جراحی می شود، منظور استفاده از تکنیک های اصلاحی مختلفی است که وجود دارند و می توانند برای برطرف کردن این ناهماهنگی در زانوها بسیار مؤثر باشند.
اگر علاقه مند به یادگیری نحوه برطرف کردن زانوهای ضربدری بدون جراحی هستید، اولین گزینه در دسترس شما، تمرینات اصلاحی زانو است.
فقط به خاطر داشته باشید که اگر والدینی هستید که نگران زانوی ضربدری فرزندتان هستند، باید بدانید اغلب اوقات این مشکل قبل از رسیدن کودک به حدود 8 سالگی اصلاح می شود.
اصلاح زانوی ضربدری در کودک معمولاً ضروری نیست زیرا این مشکل با رشد کودک خود به خود اصلاح می شود.
با این حال، اگر میخواهید بدانید که چگونه میتوانید زانوهای ضربدری را در بزرگسالان اصلاح کنید یا یک کودک بزرگتر از 8 سال دارید که از از زانوهای ضربدری خفیف تا متوسط رنج میبرد، تمرین های عالی زیر را برای اصلاح زانو بدون جراحی را ببینید.
ناهنجاری زانوی ضربدری یا زانوی ایکس، در کودکان خردسال نسبتا شایع است و حدود ۲۰ درصد کودکان سه ساله را شامل میشود. البته در بیشتر موارد این عارضه به مرور زمان با رشد کودک، از بین میرود. ولی در برخی موارد، به دلایلی خاص، این عارضه تا نوجوانی همراه با فرد، باقی میماند. زانوی ضربدری یا زانوی ایکس، هم در کودکان خردسال، هم برخی از بزرگسالان ممکن است بروز کند. ما در این مقاله به بررسی علت زانوی ضربدری می پردازیم.
زانوی ضربدری چیست؟
یک فرد با فرم پاهای طبیعی، هنگامی که با پاهایی جفت میایستد، قوزکها به یکدیگر چسبیده و زانوها در راستا با کل پا قرار میگیرند. اگر فردی در این حالت، فاصلهی قابل توجهی بین مچ پاهای او ایجاد شود و زانوها حالت فشرده به هم پیدا کنند، فرد دچار عارضهی زانوی ضربدری میباشد.
همان گونه که اشاره کردیم این عارضه در کودکان و خردسالان نسبتا رایج است و با رشد کودک اصلاح میگردد. البته میتوان گفت که در حدود یک درصد از کودکان، عارضه تا سنین بالاتر نیز ادامه مییابد. قابل ذکر است که اگر عارضهی زانوی ضربدری شدت پیدا کند و به موقع درمان نشود، باعث بروز مشکلات دیگری در زندگی فرد خواهد شد.
فرم ویزیت آنلاین و رایگان
اگر تا به امروز از ویزیت آنلاین و رایگان استفاده نکرده اید با تکمیل کردن فرم ذیل منتظر تماس همکاران جهت تعیین نوبت برای ویزیت باشید.
این عارضه به چه علت ایجاد میشود؟
عارضهی زانوی ضربدری به دلایل متفاوتی بروز میکند و در طولانی مدت، کیفیت زندگی فرد مبتلا را تحت تاثیر قرار میدهد. این ناهنجاری میتواند در کودکان، نشانهای از برخی بیماریهای زمینهای باشد. یا به صورت توارثی بروز کند. در مجموع از علل ایجاد زانوی ایکس در کودکان و بزرگسالان، میتوان به موارد زیر اشاره کرد :
• کوتاهی عضلهی دو سر ران یا همسترینگ در افراد، باعث ابداکشن ساق پا، کاهش انعطاف، خشکی مفاصل و عارضهی زانوی ضربدری خواهد شد.
• ضعف عضلات نیمه غشایی و نیمه وتری در همسترینگ داخلی.
• نشستن W شکل یا قورباغهای، که بیشتر در کودکان خردسال شایع است، یکی از علل ایجاد زانوی ضربدری میباشد.
• زود راه افتادن کودکان و راه رفتن در فرمهای نامناسب.
• قنداق کردن نوزاد
• آسیب و شکستگی در مفاصل و سطوح اطراف مفصل، میتوانید منجر به این عارضه شوند.
• بروز عفونت در زانوها و مفاصل
• کلسیم تاثیر به سزایی در رشد و شکل گیری استخوانها دارد. در نتیجه کمبود کلسیم مخصوصا در کودکان، منجر به بروز مشکلات مختلفی از جمله زانوی ضربدری خواهد شد.
• کف پای صاف، با ایجاد انحنا در مچ پاها، میتواند به ایجاد و شدت این عارضه دامن بزند.
• کوتاهی یا پارگی رباط جانبیِ داخلی و خارجی زانو
• کاهش زاویه بین سر استخوان ران (اپیفیز) با تنه (دیافیز).
• رشد بیشتر از حد معمولِ کندیل داخلی ران، نسبت به کندیل خارجی
• آسیب دیدگی در ناحیه رشد استخوان تیبیا یا ساق پا.
• آرتروز زانو به خصوص در بزرگسالان، هم میتواند دلیلی برای عارضهی زانوی ضربدری باشد؛ و هم میتواند به عنوان عوارض ناشی از زانوی ضربدری، در فرد ایجاد شود.
• کمبود ویتامین دی، باعث بیماری نرمی استخوان یا راشیتیسم در کودکان، میشود. در این بیماری، استخوانها نرم شده و با نیروی وارد شده از وزن بدن بر پاها، تغییر شکل خواهند داد.
• بیماری استئومالاسی با جلوگیری از معدنی شدن استخوانها، منجر به نرمی استخوان در بزرگسالان خواهد شد. این عارضه نیز مانند راشیتیسم کودکان، میتواند عامل بروز زانوی ضربدری در بزرگسالان باشد.
• چاقی و اضافه وزن، به خصوص در دوران جوانی، با فشار مضاعفی که بر استخوانها اعمال میکند، میتواند منجر به ایجاد زانوی ضربدری شود، یا این ناهنجاری را وخیمتر کند.
• برخی از زنان که لگن عریضتری دارند، با افزایش زاویهی استخوان ران، ممکن است با این عارضه روبرو شوند.
• زمینهی ارثی، ژنتیک و سابقهی زانوی ضربدری در خانواده نیز میتواند، علتی برای بروز توارثیِ این عارضه عنوان شود.
درمان زانوی ضربدری
انتخاب نوع درمان برای این عارضه، ارتباط مستقیمی با شدت و علت بیماری خواهد داشت. با این حال درمانهای معمول به شرح زیر است :
– دارو درمانی و تجویز مکملها
– کاهش وزن بیمار
– تجویز کفش و کفی طبی
– ورزش منظم و حرکات اصلاحی
– در موارد شدید، جراحی
سخن آخر
زانوی ضربدری در کودکان ۳ تا حداکثر ۵ سال، خود به خود اصلاح و رفع میشود. اما در صورتی که این ناهنجاری تا سن ۷ سالگی باقی بماند، باید به متخصص مراجعه و درمان را آغاز نمود.
زانوی ایکس یا ضربدری میتواند در بزرگسالان نیز، به دلایلی که پیشتر ذکر کردیم، ایجاد شود. در این مورد لازم است برای جلوگیری از عوارض و مشکلات دیگر، سریعا به درمان عارضه، اقدام کرد. البته قابل ذکر است که بزرگسالان در پروسهی درمانی خود، باید صبر و استمرار بیشتری داشته باشند. به طور کلی مراحل بهبود عارضههای استخوانی از قبیل زانوی ضربدری، در کودکان سریعتر به ثمر مینشینند؛ چون استخوانهای آنها انعطاف بیشتری دارند و هنوز رشد خود را کامل نکرده اند.
به تمایل زانوها به سمت داخل و خارج شدن آنها از وضعیت طبیعی، عارضهی زانوی ضربدری (زانوی ایکس) یا ژنووالگوم میگویند. در فرد مبتلا به این ناهنجاری، زانوها بیش از حد معمول به یکدیگر نزدیک میشوند. در نتیجه با نزدیک شدن کندیلهای داخلیِ رانها، قوزکهای پا و مچها از هم فاصله گرفته و ظاهر کلی پاها شبیه به ایکس یا ضربدری میگردد. در این مقاله به بررسی ناهنجاری زانوی ضربدری چیست؟ یا ژنووالگوم پرداخته شده و همچنین علل، تشخیص و درمان این عارضه، به طور مختصر شرح داده شده است.
به بیان سادهتر، در هنگام ایستادنِ یک فرد، با ساختار پای طبیعی و سالم، مچ، زانو، ران و باسن در یک راستا قرار میگیرند. بدین معنی که اگر با خطی، مچ پا را به لگن وصل کنیم، این خط فرضی از وسط زانوها نیز عبور میکند. اما در فرد مبتلا به زانوی ضربدری، این خط فرضی در قسمت خارجی زانوها قرار میگیرد. سپس در نتیجهی نزدیک شدن غیر طبیعی زانوها به یکدیگر، فاصلهی عرضی مچها نیز، افزایش مییابد.
[sc name=”didar”][/sc]
عارضهی زانوی ضربدری در کودکان، شیوع بیشتری دارد. البته این عارضه به طور معمول، حداکثر تا سن ۳ تا ۵ سالگی، با رشد کودک، اصلاح خواهد شد. متاسفانه این ناهنجاری در اندکی از کودکان (تقریبا یک درصد از کودکان زیر ۷ سال)، بهبود نیافته و تا دوران نوجوانی و جوانی، فرد را درگیر مینماید. همچنین ممکن است برخی از بزرگسالان به دلیل مشکلات جسمانی مختلف، در طول زندگی به این عارضه دچار شوند.
علت زانوی ضربدری و افراد مستعد
ناهنجاری زانوی ضربدری به علتهای مختلفی بروز میکند؛ و میتواند در طولانی مدت، کیفیت زندگی فرد را تحت تاثیر قرار دهد. در برخی موارد، یکی از علل بالقوهی بروز این ناهنجاری، مربوط به ژنتیک و الگوی توارثیِ فرد است. البته قابل ذکر است که بعضی از بیماریهای زمینهای، میتوانند علل ایجاد زانوی ضربدری، در کودکان و بزرگسالان نیز باشند.
به طور خلاصه میتوان به موارد زیر، به عنوان علل زانوی ضربدری یا ایکس اشاره کرد :
• اختلال در متابولیک
• ژنتیک
• چاقی و اضافه وزن، به خصوص در رانها
• سوء تغذیه در کودکان
• کمبود کلسیم و ویتامین دی
• آرتروز مفاصل، مخصوصا زانو
• نشستن قورباغهای یا W شکل
• عفونت مفاصل
• راشیتیسم و استئومالاسی
• راه افتادن زودرس کودک
• صافی کف پا
• کوتاهی عضلات دو سر ران یا پارگی
• شکستگی استخوانها یا مفاصل
• یکنواخت بودن صفحات رشد
• پارگی رباط جانبیِ داخلی و خارجی زانو
علائم و عوارض پای ضربدری
• اختلال در الگوی راه رفتن و لنگیدن
• خشکی و عدم انعطاف مفاصل
• زانو درد و تورم مفاصل
• کوتاهی قد
• درد در قوزک پا و رانها به دلیل تحت فشار بودن رباطها
• در رفتن مکرر کشکک زانو
• ابتلا به آرتروز
• تغییر در شکل ظاهری پاها
• خستگی زودرس و ناتوانی در پیادهرویهای طولانی
• ساییدگی لبههای داخلی کفش
تشخیص ناهنجاری زانوی ضربدری چیست؟
هر یک از علائم و تظاهرات بالینی که پیشتر ذکر کردیم، میتوانند نشانهای برای تشخیص ابتلا به این عارضه باشند. همان گونه که میدانید در این ناهنجاری، فاصلهی بین مچ پاها، هنگام راه رفتن زیاد است. در نتیجه روی لبهی داخلی پا فشار بیشتری وارد میشود و به همین علت ساییدگی در این قسمت کفشها، بیشتر است.
هنگام مراجعه به پزشک، به غیر از توجه به موارد و نشانههای ظاهری، معاینه بدین صورت است :
برای تشخیص زانوی ضربدری و شدت ابتلا، فرد مراجعه کننده به پشت دراز کشیده و پاهایش را کنار هم قرار میدهد. در افراد مبتلا، زانوها به یکدیگر میچسبند، در حالی که بین قوزکها فاصلهی مشخصی دیده میشود. متخصص با اندازهگیری فاصلهی قوزکها، شدت و میزان تغییر شکل پاها را تغییر شکل پاها را تعیین مینماید.
زانوی ضربدری بر حسب مقدار فاصلهی قوزکها، به چهار نوع تقسیم میشود :
– نوع اول : میزان فاصلهی دو قوزک از هم حدود ۲/۵ سانتی متر است.
– نوع دوم : میزان فاصلهی دو قوزک از هم ۵ سانتی متر است.
– نوع سوم : میزان فاصلهی دو قوزک از هم بین ۵ تا ۷/۵ سانتی متر است.
– نوع چهارم : میزان فاصلهی دو قوزک از هم بیشتر از ۷/۵ سانتی متر است و عارضه بسیار شدت دارد.
درمان ناهنجاری زانوی ضربدری چیست؟
انتخاب نوع درمان زانوی ضربدری، بسیار به شدت و علت عارضه وابسته است. در موارد بسیار شدید یکی از راههای درمانی متداول عمل جراحیست. البته روشهای غیر جراحی بسیاری، برای بهبود و اصلاح این ناهنجاری وجود دارد، که مسیر درمان را برای مبتلایان هموارتر کرده است.
به عنوان سخن آخر، برخی از روشهای درمان زانوی ضربدری، بدون عمل جراحی را نام میبریم :
مهمترین علت عارضهی زانوی ضربدری در افراد مبتلا، ضعف عضلات دور کننده در ناحیهی لگن و رانهاست. در نتیجه این مشکل را میتوان با تقویت عضلات مربوطه، مخصوصا عضلات همسترینگ، به وسیلهی تمرینات ورزشی، اصلاح نمود. در این مقاله به درمان و بهبود عارضه زانوی ضربدری با تمرینات ورزشی پرداخته شده و همچنین چندین حرکات اصلاحی زانوی ضربدری آموزش داده شده است.توجه داشته باشید که این تمرینات عمومی زانو ضربدی است و برای دریافت تمرینات تخصصی خود لازم علت، نوع و شدت زانو ضربدری شما توسط متخصص حرکات اصلاحی بررسی شود.
حرکات اصلاحی زانوی ضربدری :
تمرین اول ؛ بالا آوردن مستقیم پا
برای رسیدن به یک راستای نرمال در پاها نیاز هست به عملکرد و قدرت عضلات اطراف زانو از جمله عضلات چهارسر ران توجه شود.
برای اجرای این تمرین:
بر روی کمر دراز کشیده و پاهای خود را خم کنید. کف پاها را بر روی زمین بگذارید.
اکنون زانوی پای راست خود را صاف کنید.
دقت کنید که رانها در یک راستا باقی بمانند.
عضلات جلوی ران پای راست خود را منقبض کنید و پنجهها را به سمت ساق پا بالا بیاورید، تا یک سفتی خوشایندی در جلو ران احساس شود.
چند ثانیه در این حالت مکث کنید، سپس به حالت اول بازگردید.
حرکت را برای پای چپ نیز تکرار کنید.
فیلم تمرین تقویت عضلات جلو ران در اصلاح زانو ضربدری
فرم ویزیت آنلاین و رایگان
اگر تا به امروز از ویزیت آنلاین و رایگان استفاده نکرده اید با تکمیل کردن فرم ذیل منتظر تماس همکاران جهت تعیین نوبت برای ویزیت باشید.
تمرین دوم؛ دور کردن ران در حالت خوابیده به پهلو
از علل اصلی ایجاد زانو ضربدری عملکرد ضعیف و قدرت پایین عضلات دور کننده ران هست که با پرداختن به این عضله می توان کمک شایانی به اصلاح زانو ضربدری کرد
برای اجرای این تمرین:
این تمرین را میتوانید با کش ورزشی و یا بدون آن انجام دهید.
در ابتدای تمرین ، روی پهلو چپ بخوابید و پاهای خود را به صورت کاملا کشیده، روی هم قرار دهید.
اکنون پای راست خود را تا حدی بالا بیاورید که با پای چپ، زاویهی ۴۵ درجه بسازد.
دقت کنید که زانوها اصلا خم نشوند.
پس از اینکه چند ثانیه در این حالت مکث نمودید، به حالت اول باز گردید و حرکت را برای پای دیگر نیز، انجام دهید.
فیلم تمرین دور کننده ران در اصلاح زانو ضربدری
تمرین سوم،بریج
عضلات مرکزی بدن ما را گروه عضلات سرینی تشکیل می دهند که با عملکرد صحیح این گروه عضلات ما می توانیم روی اندام تحتانی و فوقانی خود کنترل بهتری داشته باشیم. یکی از ناهنجاری های اندام تحتانی زانو ضربدری است و تمرین بریج تاثیر بسزایی در اصلاح آن دارد.
برای انجام این تمرین:
به پشت دراز بکشید و زانوهای خود را خم کنید.
انگشتان پاها باید کاملاً صاف باشند.
زانوها، پاها و لگن را در راستای یکدیگر قرار دهید. بازوها را در کنار بدن خود قرار دهید و بدون انقباض نگه دارید.
عضلات باسن خود را محکم کرده و باسن خود را به سمت سقف بلند کنید.
بدون ایجاد درد در کمر یا فشار بیش از حد فقط رانهای خود را بالا ببرید. مکث کرده و سپس باسن خود را به آرامی به سمت پایین بیاورید.
فیلم تمرین تقویت عضلات سرینی در اصلاح زانو ضربدری
تمرین چهارم؛ حرکت حلزونی
زمانی می توانید راستای زانو ها را کنترل کنید و به محور ایده آل نزدیک کنید که لگن شما از ثبات کافی برخوردار باشد.
در انجام این تمرین:
به پهلو دراز بکشید. زانوهای خود را به سمت سینه خم کنید، پشت را صاف نگه دارید و پاها را با بدن همسو کنید.
پاها را کنار هم نگه دارید، زانوی بالایی خود را به سمت سقف بلند کنید.
باسن را صاف نگه دارید و اجازه ندهید هنگام بلند شدن پای خود به جلو یا عقب بچرخید.
کمی مکث کنید، سپس به آرامی زانوی خود را به سمت پایین و در موقعیت شروع بیاورید.
در صورتی که انجام این حرکت مشکل بود پشت خود را رو به دیوار قرار دهید تا بدن در یک راستا قرار گیرد و از متمایل شدن به جلو جلوگیری کند.
فیلم تمرین تقویت عضلات ثبات دهنده لگن در اصلاح زانو ضربدری
تمرین پنجم ؛ کشش عضلات نزدیک کننده ران
با ایجاد ناهنجاری زانو ضربدری نیرو عضلات در اطراف مفصل ران و زانو دچار بهم ریختگی می شود که می توان به کوتاه شدن طول عضلات نزدیک کننده ران اشاره کرد . در اصلاح این ناهنجاری تلاش بر اصلاح عملکرد عضلات اطراف ران و زانو و بالانس کردن این نیرو هست.
فیلم تمرینکشش عضلات نزدیک کننده ران در اصلاح زانو ضربدری
تمرین ششم؛ حرکت اسکوات با صندلی
علاوه براصلاح عملکرد و تقویت عضلات مربوط به ناهنجاری زانو ضربدری ، شما باید یاد بگیرید و آگاه باشید که به چه شکل در تمرینات چند مفصله یا الگوهای پر تکرار روزمره ؛ راستای زانو خود را کنترل کنید، حرکت اسکوات یک تمرین فانکشنال است که علاوه بر اصلاح عملکرد عضلات و تقویت آن ها در کنترل راستای اندام تحتانی به شما کمک شایانی می کند. برای اینکه این الگو رو به بهتر یاد بگیرد، با کمک گرفتن از صندلی شروع کنید.
فیلم تمرین حرکت اسکوات با صندلی در اصلاح زانو ضربدری
تمرین هفتم؛ حرکت لانج به جلو
از دیگر الگوهای فانکشنال که روزانه بارها و بارها از آن استفاده می کنید، الگوی حرکت لانج هست. با انجام این تمرین علاوه براصلاح عملکرد و تقویت عضلات اطراف زانو، یاد بگیرید که چطور زانوی خود را کنترل کنید.
برای شروع، پاها را به اندازهی عرض لگن باز کنید. با پای راست، یک گام به سمت جلو بردارید و تا جایی که راستای زانو تحت کنترل شما است روی زانو بنشینید. دقت کنید که هنگام اجرای حرکت، زانوی پای راست از انگشتان پا جلوتر نباشد. همچنین سر و تنه، کاملا صاف و در یک راستا قرار داشته باشند. حرکت را با پای مخالف نیز تکرار کنید.
فیلم تمرین حرکت لانج به جلو در اصلاح زانو ضربدری
سخن پایانی
استمرار در انجام تمرینات و حرکات اصلاحی، در درمان عارضهی زانوی ضربدری بسیار ثمربخش میباشد. پس اگر از این عارضه رنج میبرید، با دقت و حوصله به انجام این حرکات اقدام نمایید. البته فراموش نکنید، اگر از بیماری یا دردهای عصبی-عضلانی رنج میبرید یا شرایط جسمانی خاصی دارید، قبل انجام هر حرکت اصلاحی با یک متخصص، مشورت نمایید.
در ابتدا لازم است بدانید زانوی ضربدری، عارضه ای است که در خلال آن ران ها به سمت داخل به یکدیگر نزدیک شده و ساق یا قوزک پا از یکدیگر فاصله می گیرند. این اختلال در برخی از افراد به صورت اکتسابی و در برخی دیگر به صورت ژنتیکی است که اغلب اثر آن تا پایان عمر بر روی بدن شخص باقی می ماند. لازم به ذکر است بدانید افرادی که مبتلا به عارضه زانوی ضربدری هستند در هنگام راه رفتن با برخی دشواری ها مواجه شده و تعادل خود را از دست می دهند. این آسیب ظاهری در میان کودکان شایع و رایج است و علت اصلی آن نحوه قرار گرفتن نامناسب نوزاد در رحم می باشد. حال می خواهیم بدانیم اصلاح زانوی ضربدری با ورزش چگونه است ؟ پس تا انتهای مطلب با ما همراه شوید.
زانوی ضربدری فشار بسیار شدیدی به طرف داخلی استخوان ران و ساق پا وارد می کند و در صورت عدم اصلاح به موقع برخی عوارض غیر قابل جبران برای آن نمایان می شود. نکته قابل توجه این است که اصلاح این عارضه در سنین پایین با تکیه بر روش های غیر تهاجمی(جراحی) امکان پذیر است. حال آنکه در سنین بالاتر کنترل و درمان این بیماری دشوار و در پاره ای از اوقات ناممکن خواهد شد.
یکی از شایع ترین و موثرترین روش های درمان زانوی ضربدری، فیزیوتراپی و ورزش است که اغلب از جانب متخصصین این حوزه تجویز و توصیه می شود. به عبارتی، یکی از راهکارهای کاربردی برای تقویت عضلات انجام برخی حرکات ورزشی است که احتمال آسیب دیدگی فرد را به حداقل می رساند.
فرم ویزیت آنلاین و رایگان
اگر تا به امروز از ویزیت آنلاین و رایگان استفاده نکرده اید با تکمیل کردن فرم ذیل منتظر تماس همکاران جهت تعیین نوبت برای ویزیت باشید.
اصلاح زانوی ضربدری با ورزش چگونه است
اصلاح زانوی ضربدری با ورزش از تکنیک های موثری است که در اکثر اوقات به واسطه متخصص حرکات اصلاحی تجویز و ارائه می شود. برخی از مهمترین تمرینات ورزشی برای درمان این عارضه عبارتند از:
· کشش عضلات همسترینگ:
برای انجام این حرکت یک دست خود را بر روی دیوار یا صندلی تکیه داده و وزن خود را بر روی پنجه یک پا بیاندازید و پای دیگر را به سمت پشت خم کنید.
· تقویت ران:
یکی از مهمترین روش های اصلاح زانوی ضربدری، تقویت عضلات اطراف زانو است. برای انجام این کار باید بر روی زمین یا صندلی خوابیده و پاها را دراز کنید. یک پا را از روی زمین بلند کنید و آن را چند ثانیه نگه دارید. پس از اندکی مکث حرکت را به صورت مجدد تکرار کنید.
حرکات اسکوات به کمک دیوار برای اصلاح زانوی ضربدری
در این حالت باید شخص پشت به دیوار ایستاده و پاها را به عرض شانه باز کند و اندکی از دیوار فاصله بدهد و کمر را به دیوار بچسباند. سپس با نستن زانوهارا تا 90 درجه خم کند و چند ثانیه مکث نماید.
· بلند کردن پا از جلو:
از دیگر ورزش هایی که برای درمان زانوی ضربدری مناسب است، بلند کردن پا از جلو می باشد. در این حالت شخص باید به حالت صاف بر روی زمین بخوابد و بالا تنه را شل کند. یک پا را خم کرده و کف همان پا را بر روی زمین قرار دهد اما پای دیگر خم نشود.
· بالا و پایین رفتن از پله:
برای انجام این حرکت باید ابتدا در کنار یک نیمکت بایستید و پای راست خود را بر روی نیمکت قرار دهید. با وارد کردن فشار به آن، بدن را بلند کنید و بر روی نیمکت بایستید. در این حالت چنانچه پای راست صاف است آن را لحظه ای نگه دارید و بعد بدن را پایین بیاورید. این حرکت را چندین مرتبه به صورت مجدد تکرار نمایید.
· دور کردن پا از حالت خوابیده:
یکی از پرکاربردترین حرکات ورزشی برای درمان زانوی ضربدری، دور کردن پا از حالت خوابیده است. برای انجام این حرکت باید ابتدا شخص روی پهلو بخوابد و پاهای خود را بر روی هم قرار دهد. سپس پای خود را به آرامی بالا بیاورد و چند ثانیه در همان حالت نگه دارد.
اصلاح زانوی ضربدری با ورزش دور کردن پا به کمک دستگاه
از دیگر حرکت های اصلاحی و ورزشی زانوی ضربدری، دور کردن پا به کمک دستگاه است که به تقویت عضلات بیرونی ران و لگن کمک شایانی می کند. در این حالت شخص می ایستد و وزن خود را بر روی شانه چپ می اندازد. سپس پای راست خود را تا آنجا که می تواند بالا بیاورد و به آرامی به پایین بر می گرداند. این حرکت را در چندین مرتبه تکرار می کند.
به طور کلی، انجام این حرکات اصلاحی و ورزشی بر روی زانوی ضربدری تاثیر فوق العاده ای دارد. این حرکات می تواند منجر به تقویت برخی قسمت های بدن شود که عبارتند از:
· شل کردن ماهیچه چهار سر ران
· تقویت ماهیچه چهار سر ران
· تقویت ماهیچه گودی زانو
· شل کردن ماهیچه ساق پا
· کشش ساق پا
· تقویت عضلات مشترک مشترک زانو، ساق و مچ پا
در نهایت…
بررسی ها نشان می دهد اصلاح زانوی ضربدری با روش های مختلف امکان پذیر است حال آنکه سریع ترین و بهترین این راهکارها، انجام برخی حرکات ورزشی است. بارزترین علائم تشخیص این اختلال، تغییر در نحوه راه رفتن فرد است که باید در صورت مشاهده هر چه سریعتر به آن رسیدگی شود.
زانوی ضربدری، وضعیتی است که زانوها را از راستای طبیعی خود خارج میکند و گاهی باعث چرخش و جا به جایی مچ پاها نیز میشود. این ناهنجاری اغلب در کودکان خردسال دیده میشود و ممکن است برای والدینی که اطلاعات بسیار کمی در مورد این موضوع داشته باشند بسیار نگران کننده باشد. در بیشتر موارد، کودک با وجود زانوهای ضربدری بزرگ میشود و نگرانی کمی وجود دارد. در مواردی که این اتفاق نمیافتد، یا زمانی که زانوی ضربدری در زندگی آینده فرد ایجاد میشود، ممکن است نیاز به درمان خاص داشته باشد.
زانوی ضربدری چیست؟
وقتی شخصی که دارای زانو ضربدری است با زانوهای در کنار هم بایستد، فاصله قابل توجهی بین مچ پاها وجود دارد که حدود 2 تا 3 اینچ است. به نظر میرسد زانوها به سمت یکدیگر فشار میآورند. این وضعیت نسبتاً شایع است و بیش از 20 درصد کودکان 3 ساله را درگیر میکند. در بیشتر کودکان خردسال، این وضعیت به طور طبیعی خودش را اصلاح میکند. تنها 1 درصد از کودکان 7 ساله به این ناهنجاری مبتلا هستند. در موارد نادر، زانوی ضربدری ممکن است تا نوجوانی ادامه یابد. در ادامه مطلب می گوییم چه چیزی باعث زانوی ضربدری میشود ؟
در موارد دیگر، در کودکان بزرگتر ممکن است آن در نتیجه بیماری زمینهای ایجاد شود. در بیشتر مواقع نمیتوان از بروز آن جلوگیری کرد. با این وجود گزینههای درمانی مختلفی وجود دارد که ممکن است به سهولت تشخیص برخی از علائم کمک کند. در صورت مشخص شدن و معالجه علت، از زانو ضربدری که در نتیجه یک بیماری زمینهای ایجاد میشود، جلوگیری میشود.
فرم ویزیت آنلاین و رایگان
اگر مشکل زانوی ضربدری دارید و تا به امروز از ویزیت رایگان و آنلاین دکتر گلشنی بهره مند نشده اید با تکمیل کردن فرم زیر می توانید منتظر تماس همکاران برای زمان و نوبت دهی باشید.
انواع زانوی ضربدری
نوع فیزیولوژیک (رشد و نمو طبیعی) (متداولترین)
آسیبهای مختلف
بیماری راشیتیسم
شکستگیهای قبلی در استخوان درشت نی
دیسپلازی اپیفیز چندگانه (اختلال در استخوان و غضروف که بر انتهای استخوانهای پا تأثیر میگذارد)
چه چیزی باعث زانوی ضربدری میشود ؟
چندین علت بالقوه ابتلا به زانوی ضربدری وجود دارد، از جمله اختلالات متابولیک استخوان و اختلالات ژنتیکی. با این حال، بسیاری از موارد زانوی ضربدری بی ضرر هستند.
سایر فاکتورهای خطر زانوی ضربدری عبارتاند از:
چاقی
آسیب یا بیماری در پا یا زانو و آرتروز ، به ویژه در زانو
کمبود ویتامین D و کلسیم
عوارض زانوی ضربدری چیست
اگر زانوی ضربدری به موقع اصلاح نشود، میتواند واقعاً برای فرد مشکل ساز و دردناک باشد. درد شدید در مفاصل، وضعیت بد بدن، مشکل در راه رفتن، تغییر شکل استخوان و غیره از جمله مشکلاتی است که در صورت عدم اصلاح زانوی ضربدری ممکن است فرد با آن روبرو شود. اصولاً به دلیل وضعیت قرارگیری اشتباه، عضلات اطراف زانو بار اضافی را متحمل میشوند. به همین دلیل، در آن قسمت نیز ساییدگی و پارگی تاندون زیادی وجود دارد.
علائم زانوی ضربدری چیست
علائم زانوی ضربدری شامل جداسازی آشکارای مچ پا در هنگام نزدیک شدن زانوها است. احتمالاً راه رفتن فرد نیز تحت تأثیر قرار میگیرد زیرا زانوها فقدان شکاف بین زانو را جبران میکنند. راه رفتن تغییر یافته ممکن است باعث علائم دیگری شود، مانند:
زانو درد
لنگ زدن هنگام راه رفتن
درد در پاها، باسن و مچ پا
سفتی مفاصل
عدم تعادل هنگام ایستادن
تشخیص زانوی ضربدری
وجود زانوی ضربدری معمولاً در کودکان کوچکتر تشخیص داده نمیشود، زیرا این بیماری در رشد اولیه شایع است. در کودکان بزرگتر و بزرگسالان، متخصص حرکات اصلاحی سعی خواهد کرد تا علت ابتلا به زانوی ضربدری را تشخیص دهد. علت مشخص خواهد کرد که آیا درمانی برای اصلاح بیماری لازم است یا خیر. برای تشخیص ناهنجاری زانوی ضربدری، یک متخصص حرکات اصلاحی باید به سابقه بیماریهای فرد و همچنین سابقه خانوادگی او مراجعه کند. سؤالات شامل اطلاعاتی در مورد سابقه بیماریهای خانوادگی و سایر شرایط شناخته شده از قبل است که ممکن است باعث زانوی ضربدری شود. اگر درد وجود داشته باشد، متخصص حرکات اصلاحی به احتمال زیاد از شخص میخواهد تا مشخص کند که درد در کجا و کدام قسمت زانو احساس شده است، چقدر شدید است و چه زمانی رخ میدهد.
همچنین متخصص حرکات اصلاحی جهت تشخیص زانوی ضربدری موارد زیر را بررسی خواهد کرد:
تراز و هم راستا بودن زانوها هنگام ایستادن
چگونگی راه رفتن و قدم برداشتن فرد
اندازهگیری طول پاها جهت دریافت این که آیا طول پاها متفاوت است یا خیر
متخصص حرکات اصلاحی ممکن است به دنبال الگوی کفی ناهموار در کف کفش فرد نیز باشد و برای این کار کف کفش غرد را ارزیابی میکند.
در برخی موارد، متخصص حرکات اصلاحی ممکن است برای معاینه ساختار استخوان، MRI یا اشعه X را انجام تجویز کند.
آیا می توان زانوی ضربدری را تشخیص داد؟
وجود زانوی ضربدری معمولاً در کودکان کوچکتر تشخیص داده نمیشود، زیرا این بیماری در رشد اولیه شایع است. در کودکان بزرگتر و بزرگسالان، پزشک سعی خواهد کرد تا علت ابتلا به زانوی ضربدری را تشخیص دهد. علت مشخص خواهد کرد که آیا درمانی برای اصلاح بیماری لازم است یا خیر. برای تشخیص ناهنجاری زانوی ضربدری، یک پزشک باید به سابقه فرد مراجعه کند. سؤالات شامل اطلاعاتی در مورد سابقه خانوادگی و سایر شرایط شناخته شده از قبل است که ممکن است باعث این ناهنجاری شود. اگر درد وجود داشته باشد، پزشک به احتمال زیاد از شخص میخواهد تا مشخص کند که درد در کجا احساس شده است، چقدر شدید است و چه زمانی رخ میدهد.
پزشک همچنین بررسی خواهد کرد:
تراز زانوها هنگام ایستادن
چگونه یک شخص قدم بر میدارد
آیا طول پاها متفاوت است
پزشک ممکن است به دنبال الگوی کفی ناهموار در کف کفش فرد نیز باشد.
در برخی موارد، پزشک ممکن است برای معاینه ساختار استخوان، MRI یا اشعه X را انجام تجویز کند..
درمان زانوی ضربدری تا حد زیادی به علت و شدت بیماری بستگی دارد.
درمان زانوی ضربدری
درمان زانوی ضربدری تا حد زیادی به علت و شدت بیماری بستگی دارد. اما گزینههای درمانی معمولی ممکن است شامل موارد زیر باشند:
داروها و مکملها
اگر بیماری زمینهای باعث ایجاد زانوی ضربدری شود، برای اصلاح وضعیت قرارگیری زانوها لازم است ابتدا این بیماری درمان شود. زانوی ضربدری ممکن است با داروها و مکملها درمان شود.
ورزش منظم
متخصص حرکات اصلاحی ممکن است موارد سادهای را توصیه کند. حرکات ورزشی و کششی را انجام دهد یا فرد را به یک توانبخش و درمانگر ارجاع دهد. ورزش و تمرینات اصلاحی میتواند به تقویت عضلات پاها و زانوها کمک کند. متخصص حرکات اصلاحی یا درمانگر توصیه میکند تمرینات مبتنی بر چگونگی ظاهر شخص انجام شود.
کاهش وزن
وجود وزن بیش از حد در شخص، میتواند یک عامل مؤثر در ایجاد زانوی ضربدری باشد. وزن اضافی فشار اضافی را روی پاها و زانوها ایجاد میکند که میتواند باعث بدتر شدن ناهنجاری زانوها شود. متخصص حرکات اصلاحی احتمالاً توصیه میکند که فردی که اضافه وزن دارد باید از طریق ترکیبی از رژیم غذایی و ورزش، وزن خود را کاهش دهد. این کاهش وزن به بهبود زانوی ضربدری کمک خواهد کرد.
کفی طبی
کفیهای طبی قالبهایی هستند که در کفش قرار میگیرند تا به کمک آن بتوان به راه رفتن شخص یا نحوه برخورد پای فرد به زمین هنگام راه رفتن یا دویدن کمک کرد. این امر به ویژه برای افرادی که دارای زانوی ضربدری هستند و یا دارای یک پا بلندتر از پای دیگر هستند، بسیار مفید است. بریس یا اسپلینت ممکن است علاوه بر کفی یا به جای آن برای برخی از کودکان استفاده شود. این بریس و کفیهای طبی به گونهای طراحی شدهاند که به استخوانها در موقعیت صحیح رشد کمک میکنند.
حرکات اصلاحی زانوی ضربدری
درمان زانوی ضربدری مسئلهای مهم در جهت حفظ سلامت استخوان است که عدم درمان آن میتواند در آینده شرایط را بدتر کند. اما تمرینات اصلاحی جهت درمان زانوی ضربدری میتوانند بسیار کمک کننده باشند. برای کمک به رفع عدم تعادل عضلات در زانو، تقویت عضلات گلوتئال، چهار سر ران و ایلیوتیبیال ضروری است. در مقابل از انجام ورزشهایی مانند دویدن هوازی، والیبال، بسکتبال، فوتبال و اساساً، هر ورزشی که به دویدن زیادی نیاز دارد باید اجتناب کنید.
تمرینات اصلاحی زیر را دو بار در روز انجام دهید تا به درمان زانوی ضربدری کمک کند. اگر هر ورزشی درد را افزایش داد، متوقف شوید و با متخصص حرکات اصلاحی صحبت کنید.
1. تمرین بال پروانه
این تمرین یک حالت در یوگا است که کشکک زانو و سایر عضلات مجاور زانو را به گونهای کشیده است که تراز بندی آنها اصلاح شود. هرچه بیشتر شبیه پروانه بال بزنید و زانو را به سمت زمین بیاورید، با گذشت زمان راستای زانو بهتر میشود.
2. لانچ پهلو
لانچ به پهلو یک روش عالی برای تقویت عضلات پاها، به ویژه عضلات داخلی رانهاست. جدا از آن، همچنین به وضعیت قرارگیری زانوها کمک میکند، به طوری که میتواند وضعیت زانو را بهبود ببخشد.
این تمرین را به این روش انجام دهید:
صاف بایستید، پاها را به اندازه عرض لگن از هم دور کنید. یک قدم بلند به سمت چپ بردارید. در حالی که باسن خود را به سمت عقب میکشید، زانوی چپ خود را خم کنید.
سپس به حالت ایستاده برگردید.
3. اسکوات سومو
انجام حرکت اسکوات سومو باعث میشود زانوهای چرخش پیدا کرده به سمت بیرون حرکت کند. اسکوات سومو کمک میکند که مچ پا و عضلات کنترل کننده زانو به موقعیت صحیح بازگردند و به همین دلیل است که این تمرین یکی از بهترین موارد در جهت اصلاح زانوی ضربدری است.
4. بلند کردن پا
جهت درمان زانوهای ضربدری و تقویت عضلات میتوانید تمرین بلند کردن پا را نیز انجام دهید. در اینجا میتوانید بر روی صندلی بنشینید و پاها را از زاویه 90 درجه به 180 درجه برسانید.
در غیر این صورت میتوانید دراز بکشید و پا را بلند کنید. در این حالت دراز بکشید، کف دست خود را زیر کمر قرار دهید و پاها را بلند کنید.
هنگامی که بالاتنه در زاویه 90 درجه قرار گرفت، پاها را برای چند ثانیه بالا نگه دارید و سپس به پایین برگردانید.
این کار را به مدت 20 تا 25 بار برای هر دو پا انجام دهید.
5. تمرین پل
به پشت بخوابید و زانوهای خود را خم کنید.
باسن خود را از زمین حدود 3 تا 5 اینچ بلند کنید. از قوس دادن کمر خودداری کنید.
در حالی که عضلات باسن خود را منقبض میکنید، پنج تا 10 ثانیه در این حالت بمانید.
این کار را 20 تا 30 بار تکرار کنید.
6. باز و بسته کردن ران
دراز بکشید و زانوها را خم کرده و جلوی خود قرار دهید.
پاها را روی هم نگه دارید، زانوی بالایی خود را به سمت بالا باز کنید.
در حالی که زانو را به سمت بالا میبرید باسن خود را محکم کنید و مچ پا را در کنار هم نگه دارید.
پنج ثانیه در این حالت بمانید.
این کار را 20 تا 30 بار تکرار کنید.
7. اسکوات به دیوار
پشت خود را به دیواره بچسبانید، در حالی که پاها به اندازه عرض شانه و پاها از این دیوار فاصله دارند.
اسکوات انجام دهید، اطمینان حاصل کنید که زانوها در راستای مچ پا هستند.
پنج تا 10 ثانیه در این حالت بمانید.
10 تا 20 بار تکرار کنید.
8. کشش ایلیوتیبیال بند
کنار دیوار و یا یک صندلی به پهلو بایستید. دست خود را به آن گرفته.
یک پا سمت دیوار و پای دیگر را به سمت خارج بکشید.
باسن خود را به سمت صندلی یا دیوار خم کنید تا جایی که احساس کشیدگی در کنار پایتان کنید.
30 تا 60 ثانیه نگه دارید.
هر روز سه تا چهار بار تکرار کنید.
9. جمع کردن حوله با انگشتان پا
در حالت نشسته بر روی یک صندلی، یک حوله زیر پاهای برهنه خود قرار دهید.
اطمینان حاصل کنید که پاشنه روی زمین قرار گرفته باشد و سپس حوله را با انگشتان خود 15 تا 20 بار به سمت خود بکشید تا زمانی که حوله جمع شود.
این کار را روزی دو تا سه بار تکرار کنید.
علت ایجاد زانوی ضربدری چیست؟
این ناهنجاری اساساً به دلیل عدم انطباق زانوها است. کاملاً خودتان میتوانید آن را تجزیه و تحلیل کنید. تنها کاری که باید بکنید این است که صاف بایستید و زانوها را کنار هم نگه دارید. یک شکاف سه اینچی یا بیشتر، بین مچ پا خواهید دید. این شکاف به این دلیل است که زانوها وضعیت ناصحیحی دارند و به سمت داخل جمع شدهاند. دلایل زیادی میتواند منجر به ایجاد زانوی ضربدری شود. این دلایل شامل موارد زیر است:
آسیب در گذشته و عدم درمان صحیح و مناسب
آرتروز زانو
چاقی و اضافه وزن
کمبود مواد مغذی مانند ویتامین D و کلسیم
انجام تمرینات با وضعیت بد بدنی
راه رفتن و ایستادن نادرست
آیا تنها درمان زانوی ضربدری جراحی است؟
جراحی به طور معمول اولین روش درمانی برای فرد مبتلا به زانوی ضربدری نیست. جراحی معمولاً برای موارد زیر قابل اجرا است:
زانوی ضربدری شدید
در جایی که ورزش، تمرینات اصلاحی و کاهش وزن باعث تسکین درد نمیشود.
برای کودکان، روشی به نام جراحی رشد هدایت شده اغلب استفاده میشود.
جراح قطعه کوچکی از فلز را در زانو وارد میکند. این صفحه فلزی به رشد استخوان در جهت صحیح کمک میکند. هنگامی که استخوان به درستی تراز شود و در راستای صحیح قرار گیرد، عمل جراحی دیگری برای برداشتن صفحه فلزی انجام میشود.
در بزرگسالان و نوجوانان بزرگتر ممکن است از استئوتومی استفاده شود. مشابه عمل جراحی رشد هدایت شده، استئوتومی شامل یک جراحی است که یک صفحه فلزی کوچک را در زانو وارد میکند. از صفحه به عنوان یک بریس ثابت برای صاف نگه داشتن زانو استفاده میشود و برداشته نمیشود. در موارد نادر، پزشک ممکن است جایگزینی برای زانو را توصیه کند. در این حالت، زانوی مصنوعی که به طور صحیح با پای فرد هماهنگ شده باشد، ناهنجاری زانوی ضربدری را برطرف میکند.
اگرچه، جراحیهای مختلفی وجود دارد که میتواند به فرد مبتلا به زانوی ضربدری کمک کند تا با این مسئله مقابله کند، اما در اکثر مواقع جراحی عوارض جانبی خاص خود را دارند.
تقریباً در همه موارد این ناهنجاری، این وضعیت قبل از رسیدن کودک به بزرگسالی برطرف میشود. برای کودکان بزرگتر و بزرگسالان، به احتمال زیاد شکل درمانی شامل تمرینات اصلاحی و توانبخشی برای ترمیم مجدد وضعیت زانوها و تسکین درد است. برخی از افراد مبتلا به زانوی ضربدری ممکن است با استفاده از کفیهای طبی یا بریس تسکین پیدا کنند.
دقت کنید در برخی موارد شدید، ممکن است عمل جراحی ضروری باشد، اما معمولاً راه حل آخر نیست زیرا سایر روشهای درمانی در درمان زانوی ضربدری مؤثرتر هستند. درمان زانوی ضربدری در بزرگسالان و نوجوانان از اهمیت بسیاری برخوردار است که در صورت عدم درمان، میتواند منجر به مشکلات سلامتی بیشتر در زمینه مفاصل و عضلات اطراف زانو شود.
